Πολλοί θεωρούν ότι οι ασθενείς που βλέπω είναι κυρίως 35 ετών και άνω.
Η αλήθεια όμως είναι ότι αυτό δεν ισχύει.
Ναι, η ηλικία παίζει σημαντικό ρόλο στη γονιμότητα. Όμως υπάρχουν αρκετοί λόγοι που μπορεί να επηρεάσουν τη γονιμότητα ακόμη και σε ανθρώπους στα 20 ή στις αρχές των 30. Και στην καθημερινή μου πρακτική βλέπω όλο και περισσότερους νέους ασθενείς να ζητούν απαντήσεις και πολύ σωστά.
Παρακάτω είναι μερικοί από τους πιο συχνούς λόγους για τους οποίους ένας άνθρωπος σε αυτή την ηλικία μπορεί να απευθυνθεί σε ειδικό γονιμότητας.
Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)
Όταν η ωορρηξία είναι ακανόνιστη ή απουσιάζει, είναι πολύ δύσκολο να γνωρίζει κανείς πότε ή αν μπορεί να επιτευχθεί σύλληψη.
Αν δεν υπάρχει ωορρηξία, απλά «δεν παίζεται το παιχνίδι».
Σε αυτές τις περιπτώσεις χρησιμοποιούμε συχνά φάρμακα όπως η λετροζόλη για να διεγείρουμε την ωορρηξία, παρακολουθώντας στενά τον κύκλο με υπερηχογράφημα και, όπου χρειάζεται, εξετάσεις αίματος, ώστε η ανταπόκριση να είναι ασφαλής και ελεγχόμενη.
Απόφραξη σαλπίγγων
Οι σάλπιγγες είναι το σημείο όπου συναντώνται το ωάριο και το σπερματοζωάριο.
Μπορούν να αποφραχθούν λόγω:
• ενδομητρίωσης,
• σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων ή φλεγμονώδους νόσου της πυέλου,
• προηγούμενων χειρουργείων ή ρήξης σκωληκοειδούς απόφυσης (λόγω συμφύσεων).
Μια γυναίκα μπορεί να συλλάβει φυσικά με μία λειτουργική σάλπιγγα. Αν όμως και οι δύο είναι αποφραγμένες, η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος σύλληψης, παρακάμπτοντας πλήρως τις σάλπιγγες.
Ενδομητρίωση
Η ενδομητρίωση είναι μια κατάσταση όπου ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο βρίσκεται εκτός της μήτρας στις ωοθήκες, στην πύελο, στο έντερο ή στην ουροδόχο κύστη.
Συχνά προκαλεί επώδυνη περίοδο και μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα με διάφορους μηχανισμούς.
Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (IUI ή IVF) μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Η χειρουργική αντιμετώπιση δεν είναι συνήθως πρώτη επιλογή, αλλά μπορεί να έχει ρόλο σε περιπτώσεις έντονου, μη ελεγχόμενου πόνου.
Συγγενείς ανωμαλίες μήτρας
Ορισμένοι άνθρωποι γεννιούνται με:
• διάφραγμα (septum) μέσα στη μήτρα,
• διπλή κοιλότητα,
• ή διαφορετικό σχήμα μήτρας.
Αυτές οι καταστάσεις μπορεί να συνδέονται με υπογονιμότητα, αποβολές ή πρόωρο τοκετό.
Η διάγνωση γίνεται με υπερηχογράφημα, υστεροσαλπιγγογραφία (HSG) ή μαγνητική τομογραφία. Ορισμένες ανωμαλίες, όπως το διάφραγμα, μπορούν να διορθωθούν.
Ανεξήγητη υπογονιμότητα
Όταν το σπερμοδιάγραμμα και η HSG είναι φυσιολογικά, αλλά η εγκυμοσύνη δεν έρχεται, μιλάμε για ανεξήγητη υπογονιμότητα.
Δεν σημαίνει ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα» απλώς ότι δεν μπορούμε ακόμη να το μετρήσουμε ή να το δούμε.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η θεραπεία (φαρμακευτικός κύκλος, IUI ή IVF) συχνά είναι η απάντηση.
Διατήρηση γονιμότητας
Πολλοί νέοι ασθενείς επιλέγουν να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι:
• έχουν περισσότερα ωάρια,
• και συνήθως καλύτερης ποιότητας.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όταν υπάρχει λόγος να χρειαστεί IVF στο μέλλον (π.χ. φορείς γονιδίων καρκίνου όπως BRCA, απουσία μήτρας, ανάγκη παρένθετης κύησης). Η κατάψυξη ωαρίων ή εμβρύων σε νεαρή ηλικία μπορεί να προσφέρει σημαντικό πλεονέκτημα.
Ανδρικός παράγοντας
Σοβαρά προβλήματα όπως η αζωοσπερμία μπορεί να απαιτούν ειδικές τεχνικές λήψης σπέρματος από τους όρχεις.
Σε περιπτώσεις που αυτό δεν είναι εφικτό, υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, όπως η χρήση δότη σπέρματος.
Επίσης, η σεξουαλική δυσλειτουργία σε άνδρες ή γυναίκες είναι πιο συχνή απ’ όσο νομίζουμε και μπορεί να αντιμετωπιστεί με απλές παρεμβάσεις, όπως η ενδομήτρια σπερματέγχυση.
Επαναλαμβανόμενες αποβολές
Έχω δει πολλούς νέους ανθρώπους με επαναλαμβανόμενες αποβολές. Και αξίζουν πλήρη διερεύνηση και υποστήριξη.
Ακόμη και όταν δεν εντοπίζεται σαφής αιτία (κάτι που συμβαίνει έως και στο 50% των περιπτώσεων), τα νέα είναι συχνά ενθαρρυντικά: με επιμονή και σωστή καθοδήγηση, πολλοί καταφέρνουν τελικά να αποκτήσουν παιδί.
Ένα προσωπικό σχόλιο
Πολλοί άνθρωποι στα 20 τους που αντιμετωπίζουν υπογονιμότητα νιώθουν έντονη απογοήτευση.
Ακούνε συχνά «μην ανησυχείς», «είσαι μικρός/ή ακόμη», «όλα θα πάνε καλά». Αυτή η υπερβολική σιγουριά μπορεί να γίνει σχεδόν απορριπτική.
Αν ανήκετε στη Gen Z ή στους νεότερους Millennials και έχετε βιώσει κάτι αντίστοιχο, θέλω να ξέρετε κάτι απλό:
η ανησυχία σας είναι έγκυρη και αξίζει να ακουστεί.
Η ηλικία βοηθά αλλά δεν λύνει τα πάντα. Και η έγκαιρη διερεύνηση δεν είναι υπερβολή. Είναι φροντίδα.
Δρ. Μαρία Δ. Οικονόμου
Μαιευτήρας – Χειρουργός – Γυναικολόγος
Εξειδίκευση στη Γυναικολογική Ενδοκρινολογία,
την Εμμηνόπαυση και την Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή
